श्री विष्णु पुराण  »  अंश 1: प्रथम अंश  »  अध्याय 12: ध्रुवकी तपस्यासे प्रसन्न हुए भगवान‍्का आविर्भाव और उसे ध्रुवपद-दान  »  श्लोक 61-64
 
 
श्लोक  1.12.61-64 
गावस्त्वत्त: समुद्भूतास्त्वत्तोऽजा अवयो मृगा:।
त्वन्मुखाद्ब्राह्मणास्त्वत्तो बाहो: क्षत्रमजायत॥ ६१॥
वैश्यास्तवोरुजा: शूद्रास्तवपद्‍भ्यां समुद‍्गता:।
अक्ष्णो: सूर्योऽनिल: प्राणाच्चन्द्रमा मनसस्तव॥ ६२॥
प्राणोऽन्त: सुषिराज्जातो मुखादग्निरजायत।
नाभितो गगनं द्यौश्च शिरस: समवर्तत॥ ६३॥
दिश: श्रोत्रात्क्षिति: पद्‍भ्यां त्वत्त: सर्वमभूदिदम्॥ ६४॥
 
 
अनुवाद
आपसे गाय, बकरी, भेड़ और हिरण उत्पन्न हुए हैं; आपके मुख से ब्राह्मण, आपकी भुजाओं से क्षत्रिय, आपकी जांघों से वैश्य और आपके चरणों से शूद्र उत्पन्न हुए हैं। आपके नेत्रों से सूर्य, आपकी श्वास से वायु, आपके मन से चंद्रमा, आपकी नासिका से प्राण, आपके मुख से अग्नि, आपकी नाभि से आकाश, आपके सिर से स्वर्ग, आपके कानों से दिशाएँ और आपके चरणों से पृथ्वी उत्पन्न हुई है। इस प्रकार, हे प्रभु, यह संपूर्ण ब्रह्मांड आपसे उत्पन्न हुआ है।
 
Cows, goats, sheep and deer have originated from you; Brahmins have originated from your mouth, Kshatriyas from your arms, Vaishyas from your thighs and Shudras from your feet. Sun has originated from your eyes, air from your breath, moon from your mind, life from your nostrils, fire from your mouth, sky from your navel, heaven from your head, directions from your ears and earth from your feet. Thus, O Lord, this entire universe has originated from you.
 ✨ ai-generated
 
 
  Connect Form
  हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे। हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे॥
  © 2026 vedamrit.in All Rights Reserved. Developed by AmritChaitanyaDas